Serce


serceChoroby serca oraz układu krwionośnego to także dość powszechna przyczyna śmierci wśród starszej grupy społecznej. Coraz dużo częściej dotyka również średniego pokolenia. Opiszmy czym może być ów system oraz jak powinniśmy o niego dbać.

Jak wiadomo system krwionośny człowieka to także tzw. system zamknięty, w którym ludzka krew (łac. sanguis) krąży w systemie naczyń krwionośnych, a serce (łac. cor) może być pompą wymuszającą nieustanny obieg krwi. System ów wraz z układem limfatycznym (łac. sistema lyphaticum) tworzą system krążenia (łac. sistema circulatorium). System krążenia (krwionośny) zbudowany może być z zamkniętego systemu naczyń krwionośnych, które pod wpływem rytmicznych impulsów serca transportują nieustannie poprzez organizm krew. Ludzka krew może być nośnikiem substancji odżywczych, niezbędnych do podtrzymywania czynności życiowych, i spełnia funkcję oczyszczającą organizm ze szkodliwych produktów przemiany materii. Bez przerwy krąży od narządów odżywiających (układ oddechowy, pokarmowy) do tkanek ustroju oraz narządów wydalniczych (nerki, skóra). System krwionośny zbudowany może być z serca oraz naczyń krwionośnych – tętnic, żył oraz naczyń włosowatych. System krwionośny kręgowców może być zamknięty. Składa się z naczyń krwionośnych, w których krąży krew, i serca warunkującego jej krążenie. Różnice w budowie układu krążenia u poszczególnych grup kręgowców dotyczą budowy serca i wynikającej z budowy obecności jednego (u ryb oraz larw płazów) albo dwóch obiegów krwi (u kręgowców lądowych). Najwyżej rozwinięty może być u ptaków oraz ssaków, u których serce może być czterodziałowe. System krwionośny człowieka (łac. sistema sanguiferum hominis) może być układem zamkniętym, co oznacza, że ludzka krew (łac. sanguis) krąży w systemie naczyń krwionośnych, a serce (łac. cor) może być pompą, która wymusza nieustanny obieg krwi. System ów wraz z układem limfatycznym (łac. sistema lyphaticum) tworzą system krążenia (łac. sistema circulatorium). System krwionośny może być zamknięty, oznacza to także że ludzka krew krąży w systemie naczyń krwionośnych, a serce może być pompą wymuszającą nieustanny obieg krwi. Wraz z układem limfatycznym tworzą system krążenia. Może być układem zamkniętym co oznacza, że ludzka krew wprawiana w ruch poprzez miarową czynność serca przemieszcza się naczyniami, nie rozlewając się w organizmie. Ludzka krew wypływa z serca tętnicami, a wraca żyłami. Im dalej od serca tym ciśnienie krwi może być mniejsze, a w żyłach także bliskie zeru. W działaniu układu krwionośnego niezwykłą rolę odgrywa magnez.

Weź udział w quizie na temat magnezu i sprawdź swoją wiedzę.


Krążenie odkrył William Harvey a rola serca w krążeniu krwi nie była rozpoznana aż do opublikowania pracy Harveya w 1628 roku. Typowe jego doświadczenie polegało na zakładaniu opaski uciskowej na ramię oraz gdy żyły nabrzmiały, naciskał je, w celu przekonania się, w którym kierunku płynie krew. Metodą eksperymentalną, Harvey ustalił to, co w tym momencie wiemy o krążeniu krwi. W ów sposób odkrył, że ludzka krew w żyłach zawsze płynie w kierunku serca. Ludzka krew może być tkanką płynną o czerwonym kolorze, barwa jej zależy od barwnika krwi – hemoglobiny. Ludzka krew przepływa bez przerwy we wnętrzu układu krążenia, dostarczając do wszystkich komórek ciała tlen, składniki odżywcze oraz odmienne elementy potrzebne komórką do metabolizmu. Jednocześnie ludzka krew transportuje dwutlenek węgla. W organizmie znajduje się zgromadzona ludzka krew (w wątrobie oraz śledzionie), która normalnie nie krąży. Włączana może być ona do krążenia jedynie w przypadkach konieczności uzupełnienia utraconej poprzez organizm krążącej krwi. W sposób nieprzerwany tworzą się nowe elementy krwi. Każdego dnia powstaje miliony krwinek czerwonych, białych oraz płytek krwi. Proces ów zwany hemopoezą, posiada miejsce głównie w szpiku kostnym, począwszy od komórek macierzystych, z których wywodzą się różne komórki krwi. Serce może być workiem mięśniowym o budowie jamistej, który w układzie krwionośnym odgrywa rolę pompy tłoczącej. Serce położone może być w obrębie klatki piersiowej pomiędzy płucami w śródpiersiu środkowym. 2/3 części składowej serca znajduje się po lewej stronie klatki piersiowej. Jego kształt przypomina tępy stożek o wadze około 300 gramów. Normalna wielkość serca dorosłego człowieka w przybliżeniu odpowiada wielkości jego zaciśniętej pięści. Serce (i początkowe odcinki wielkich naczyń) pokryte może być workiem osierdziowym. Ściana serca składa się z trzech warstw. Warstwa wewnętrzna – wsierdzie (przechodzi w błonę wewnętrzną naczyń krwionośnych), warstwa środkowa – właściwy mięsień sercowy, od zewnątrz zaś serce spowite może być błoną surowiczą, która składa się z dwóch listków:

- listek trzewny tzw. nasierdzie, pokrywa bezpośrednio mięsień sercowy

- listek ścienny tzw. osierdzie, zamykające jamę osierdzia

Powstała pomiędzy listkami osierdzia szczelinowata przestrzeń – jama osierdzia, wypełniona może być niewielką ilością płynu surowiczego, który podczas pracy serca zapobiega wzajemnemu tarciu obu listków.

Więcej informacji szukaj na blogach:

na serce

zdrowe serce

na żylaki

serce oraz system krwionośny

 

O krążeniu płodowym mówimy podczas rozwoju płodu w łonie matki, kiedy nie może być ono zdolne do wymiany gazowej poprzez swoje płuca, a produkty metabolizmu muszą być też dostarczane bezpośrednio z organizmu matki. Ludzka krew dwoma tętnicami pępkowymi przechodzi z płodu do łożyska. Tamże zostaje natlenowana oraz uzupełniona w produkty metabolizmu. Jednocześnie oddaje zbędne substancje przemiany materii. Następnie ludzka krew jedną żyłą pępkową wraca do płodu oraz przechodzi poprzez pierścień pępkowy płodu oraz dąży ku wątrobie gdzie łączy się z lewą odnogą żyły wrotnej wątroby. Rozchodzi się na dwa strumienie:

• przewód żylny

• sieć naczyń zatokowych wątroby

• Wyróżniamy w tym miejscu głównie serce, krew, naczynia krwionośne.

 

Zadania układu krwionośnego:

• transport produktów przemiany materii do nerek;

• transport witamin, hormonów;

• udział w procesach odpornościowych organizmu;

• udział w utrzymaniu stałej temperatury ciała;

• udział w utrzymaniu stałego ciśnienia osmotycznego, pH pomiędzy tkankami.

• transport substancji odżywczych do komórek organizmu;

• transport tlenu z płuc do tkanek;

• transport dwutlenku węgla z tkanek do płuc oraz dalej na zewnątrz organizmu;

Odporność ( może być to także zdolność leukocytów do rozpoznawania elementów własnego organizmu oraz ciał obcych): SWOISTA-szczepionki, surowice, przechorowanie(ospa, odra, różyczka) NIESWOISTA-skóra, kwas solny w żołądku, ślina, łzy. Szczepionka-osłabione albo zabite drobnoustroje podajemy kiedy mamy czas na utworzenie przeciwciał.

 

Krew składa się z osocza (ponad 50% objętości krwi) oraz zawieszonych w nim elementów morfotycznych, czyli krwinek (krwinki czerwone, krwinki białe, płytki krwi). Osocze to także w ponad 90% woda, resztę stanowią białka (głównie fibrynogen, albuminy, globuliny), odmienne związki organiczne oraz nieorganiczne. Osocze pozostaje w równowadze dynamicznej zarówno z płynami międzykomórkowymi, jak oraz wewnątrzkomórkowymi. Jedno z białek osocza – fibrynogen bierze udział w procesach krzepnięcia krwi. Lipoprteiny są nośnikiem w transporcie lipidów. Albuminy oraz globuliny biorą udział w regulacji równowagi pomiędzy płynami ustrojowymi.

Oba układy schodzą się w żyłę najważniejszą dolną, która biegnie do prawego przedsionka serca. Do prawego przedsionka wpada również ludzka krew z żyły głównej górnej (krew z kończyn górnych, szyi, głowy) oraz zatoki wieńcowej (unaczynienie serca). Wymieszana ludzka krew prawego przedsionka obiera dwie następujące drogi:

Poprzez otwór owalny (foramen ovale) – większa fragment wymieszanej krwi prawego przedsionka przechodzi poprzez otwór owalny do lewego przedsionka, miesza się z krwią żylną dopływającą żyłami płucnymi z płuc oraz poprzez skurcz tego przedsionka dostaje się do lewej komory. Jej skurcz powoduje wyrzut krwi poprzez tętnicę najważniejszą (aortę) na krwiobieg wielki.

Poprzez ujście przedsionkowo-komorowe prawe – mniejsza fragment krwi przedsionka prawego dostaję się do komory prawej, której skurcz powoduje wyrzut krwi pniem płucnym (truncus pulmonalis), poprzez tętnice płucne do płuc. Płuca płodu nie wykonują pracy służącej wymianie gazowej, która zaczyna się dopiero po porodzie. Stąd w przypadku ukrwienia płuc mowa jedynie o unaczynieniu odżywczym narządu. Od pnia płucnego odchodzi również przewód tętniczy (przewód Botala, który zarasta po urodzeniu się dziecka), który uchodzi do wklęsłej części składowej aorty. Ludzka krew pochodząca z prawej komory może być słabiej natlenowana, co w konsekwencji kierowania jej pniem płucnym, następnie przewodem tętniczym do aorty sprawia, iż części składowej ciała, które zaopatrywane są poprzez odnogi aorty odchodzące od niej poniżej ujścia przewodu tętniczego są słabiej ukrwione oraz mniej rozwinięte. Tułów oraz kończyny dolne są słabiej rozwinięte od kończyn górnych oraz głowy. Serce (cor) to także motor układu krążenia – może być narządem mięśniowym wielkości zaciśniętej pięści. Mieści się we wnętrzu klatki piersiowej (2/3 po lewej stronie) między dwoma płucami oraz posiada kształt nieregularnego stożka, ułożonego w pozycji skośnej, pochylonej. Jego podstawa może być zwrócona w górę oraz na prawo a koniuszkiem skierowana w dół na lewo. Serce otacza błoniasty worek zwany osierdziem. W jamie serca człowieka wyróżnić można dwa przedsionki oraz dwie komory. Przegroda serca dzieli je na dwie części: tętniczą – obejmującą lewy przedsionek oraz lewą komorę oraz żylną – obejmuje prawy przedsionek oraz prawą komorę. Przedsionki oraz komory kurczą się oraz rozkurczają na przemian – równocześnie ze skurczem przedsionków rozkurczają się komory oraz odwrotnie. Ludzka krew wyrzucana skurczami serca przechodzi do tętnic. Coraz dalej od serca wraz z kolejnym rozgałęzieniem, tętnice stają się cieńsze aż wreszcie przechodzą w drobne naczynia włosowate doprowadzające ludzka krew do komórek ciała. Naczynia te umożliwiają również wymianę substancji odżywczych oraz tlenu pomiędzy krwią a płynami tkankowymi. Od naczyń włosowatych zaczyna się system żył zbierających ludzka krew z tkanek ciała oraz prowadzących ją do serca. Praca serca w czasie jednej minuty obejmuje przetoczenie około 6 litrów krwi. Jama serca składa się z przedsionka prawego oraz lewego i prawej oraz lewej komory. Od komór serca odchodzą naczynia tętnicze, zaś do przedsionków dochodzą żyły. Pomiędzy przedsionkami a komorami i komorami a tętnicami znajdują się zastawki. Zastawki przepuszczają ludzka krew w jednym kierunku, uniemożliwiając jej powrót do miejsca skąd siłą skurczu została wypchnięta. Rytmiczna praca serca przebiega w kolejności: 1-skurcz przedsionków, 2-skurcz komór, 3- faza spoczynku. Pod wpływem skurczów komór ludzka krew zostaje wepchnięta do naczyń tętniczych.

Wielkością oraz kształtem serce nieco przypomina dłoń zaciśniętą w pięść. Położone może być w śródpiersiu za mostkiem, nad przeponą. Zbudowane może być z tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej. Z zewnątrz otoczone może być cienkim łącznotkankowym workiem zwanym osierdziem. Ściana serca może być trójwarstwowa, zbudowana z: wsierdzia, śródsierdzia, nasierdzia. W budowie serca wyróżnia się cztery części: przedsionek prawy, przedsionek lewy, komorę prawą, komorę lewą. Pomiędzy jamami znajdują się zastawki, które zapobiegają cofaniu się krwi:

• zastawka trójdzielna (mitralna), znajduje się u ujścia prawego przedsionka do komory prawej,

• dwudzielna, znajduje się między lewym przedsionkiem oraz lewą komorą,

• dwie zastawki półksiężycowate znajdują się na granicy obu komór oraz wychodzących z nich tętnic.

Serce może być narządem nadającym ruch krwi, u kręgowców leży po brzusznej stronie ciała, w trakcie ewolucji podlegało licznym przemianom: u ryb serce może być dwudziałowe – zbudowane z jednej komory oraz jednego przedsionka, u płazów występuje jedna komora oraz dwa przedsionki, u gadów serce może być również trójdziałowe, ale w komorze pojawia się częściowa przegroda, u ptaków oraz ssaków serce podzielone może być na cztery części: dwa przedsionki oraz dwie komory. Czterodziałowa budowa serca uniemożliwia mieszanie się krwi utlenionej z nieutlenioną oraz warunkuje utrzymanie stałocieplności. Ludzka krew z krążenia wielkiego wraca poprzez tętnice biodrowe wspólne (a. illiaca communis dextra et sinistra), tętnicami biodrowymi wewnętrznymi (a. iliaca interna dextra et sinistra), tętnicami pępkowymi (aa. umbilicalia) do łożyska. Aorta – tętnica główna, poprzez liczne odgałęzienia zaopatruje cały ustrój w bogatą w tlen krew. Aorta posiada kształt laski. Biegnie ona z lewej komory serca ku górze (część wstępująca), następnie zagina się (łuk aorty) oraz schodzi w dół (część zstępująca). Aorta zstępująca w przebiegu poprzez klatkę piersiową nosi nazwę aorty piersiowej, zaś w przebiegu poprzez jamę brzuszną -aorty brzusznej. Przyczyną niewydolności serca może być uszkodzenie mięśnia sercowego, które polega w głównej mierze na niemożności skutecznego pompowania krwi, tj .zapewnieniu naszemu organizmowi adekwatnej do prawidłowego funkcjonowania ilości krwi. W warunkach zdrowych miesień sercowy pompuje krew, rozkurczając, a następnie kurcząc komory, oraz tak w czasie rozkurczu ludzka krew napływa do serca, natomiast w czasie skurczu zostaje z niego wypchnięta przenosząc tlen oraz składniki odżywcze do pozostałych części składowej organizmu. Wielkość uszkodzenia decyduje o wpływie choroby na jakość życia pacjenta oraz tak niewielka niewydolność serca posiada wpływ  niewielki, często w ogóle poprzez nas niezauważany. Ciężka niewydolność serca natomiast uniemożliwia nam wykonanie także najprostszych czynności domowych oraz często doprowadza do zgonu. Stanowi zatem poważny kłopot zdrowia publicznego. Wraz z wiekiem sprawność pracy serca jako pompy ulega osłabieniu u wszystkich, jednakże u pacjentów z niewydolnością serca pogorszenie to także może być znacznie większe oraz wchodzi w granice patologii. Niewydolność serca wydaje się w związku z powyższym największym wyzwaniem kardiologii oraz jednym z większych w nadchodzących dekadach. Postęp w kardiologii ostatnich lat w zasadzie całkowicie wyeliminował nowe przypadki nabytych wad zastawkowych, praktycznie zupełnie zmieniając etiologię ich występowania, znacznie ograniczył występowanie nadciśnienia tętniczego i zapewnił wyjątkowo dużą skuteczność w leczeniu ostrych zespołów wieńcowych – nie mamy natomiast do tej pory skutecznej obrony przeciw wystąpieniu niewydolności serca. Pojemność minutowa serca, czyli PM, to także ilość krwi pompowana poprzez serce w ciągu jednej minuty. Im większa może być jej ilość, tym bardziej wydaje się skuteczna praca serca jako pompy. Z kolei im mniejsza ilość przepompowywanej krwi, tym gorsza może być praca serca oraz tym samym większy stopień niewydolności krążenia.