Stawy

Jak wiadomo istnieje dużo sposobów leczenia różnych chorób reumatycznych, ale obowiązuje zasada leczenia kompleksowego. Obejmuje ona, oprócz leczenia farmakologicznego (przyjmowanie leków), również odpowiedni tryb życia, żywienia, rehabilitację fizyczną (kinezyterapia oraz fizykoterapia) oraz socjoekonomiczną, a także porady psychologa. Każdy chory może być leczony w jemu właściwy sposób, zależny od rodzaju oraz przebiegu choroby. Człowiek młody szczęśliwe rzadko cierpi z powodu chorób stawów, natomiast lata dojrzałe często przebiegają z coraz bardziej dokuczliwymi dolegliwościami dotyczącymi układu ruchu. Wśród chorych może być dwukrotnie więcej kobiet. Choroba rozpoczyna się zwykle w wieku 25-50 lat od dolegliwości ze strony drobnych stawów rąk oraz stóp. Charakterystyczne dla reumatoidalnego zapalenia może być obejmowanie okolic symetrycznych – lewa strona ciała może być w równym stopniu zaatakowana co prawa. Choroba postępując zajmuje stawy coraz bliższe tułowiu (nadgarstki, w następnej kolejności łokcie oraz barki, a w kończynach dolnych stawy stopy, w następnej kolejności kolana oraz biodra), czasami nie oszczędza również kręgosłupa. Oczywiście sprawność fizyczna zależy wciąż jeszcze od wielu czynników – problemów natury neurologicznej, przewlekłych schorzeń układu krążenia oraz oddechowego, ale te stawowe są chyba najpowszechniejsze oraz najbardziej upośledzają możliwość ruchu u statystycznego obywatela. W przypadku większości chorób reumatycznych nieznana może być przyczyna ich powstania, w takim przypadku leczenie skupione może być na likwidowaniu objawów oraz modyfikacji przebiegu choroby. Regularne ćwiczenia pomagają w zmniejszeniu bólu oraz sztywności w stawach. Lekkie bądź umiarkowane ćwiczenia pomagają zachować ruchomość w stawach, czasami także pozwalają przywrócić utraconą sprawność. Oczywiście po aktywności fizycznej może pojawić się ból, co może zniechęcać do ćwiczeń. Warto zatem połączyć ćwiczenia np. z przyjmowaniem odpowiednich dawek leków przeciwbólowych. Najlepszymi ćwiczeniami w OA są pływanie, jazda na rowerze i ćwiczenia wykonywane w wodzie. Na pytanie o przyczynę reumatoidalnego zapalenia stawów nie znaleziono dotychczas jednoznacznej odpowiedzi. Skłonność do schorzenia może być cechą dziedziczną. Choroba daje znać o sobie zaraz po urodzeniu. Kończyny są szczuplejsze, brzuśce mięśni niewykształcone, skóra pogrubiała w skutek nadmiaru tkanki tłuszczowej. W zależności od umiejscowienia zmian dochodzi do typowych zniekształceń ciała, jak stopy płasko-koślawe, stopu końsko-szpotawe, kolana przegięte, boczne skrzywienie kręgosłupa. Leczenie wczesne polega na pobudzeniu oraz rozciąganiu przykurczonych mięśni za pomocą ćwiczeń oraz fizykoterapii. W rozwiniętych zniekształceniach stosuje się leczenie operacyjne w celu usunięcia zniekształceń , przywrócenia prawidłowej postawy ciała oraz umożliwienia chodzenia. Leczenie może być długotrwałe oraz często wymaga ponawiania zabiegów, by kompensować różnice między rozwijającym się kośćcem a zatrzymanymi w rozwoju mięśniami. Zmiany zapalne pojawiają się jednakże na ogół po zadziałaniu czynnika zakaźnego. W naczyniach krwionośnych błony maziowej we wczesnej fazie choroby można wykryć nieprawidłowe twory przypominające cząstki wirusa. Badacze zwracają uwagę na szczególna rolę infekcji wirusem Epsteina-Barra, który – chociaż sam jeden nie wywołuje schorzenia – może powodować nasilenie oraz utrwalenie zmian zapalnych. Ćwiczenia z obciążeniami należy wykonywać wyłącznie pod nadzorem odpowiednio wykwalifikowanego trenera. Skoro przyczyna choroby może być znana, leczenie dotyczy zarówno przyczyny, jak oraz objawów oraz przebiegu choroby. Rodzaj stosowanych leków zależy od indywidualnego przebiegu choroby, ciężkości objawów, reakcji na leczenie. Na początku oraz w trakcie leczenia może wystąpić potrzeba zmiany dawki podawanych leków albo zmiany samego leku. Leczenie nie może być zatem procesem stałym, niezmiennym oraz należy liczyć się z możliwością jego modyfikacji. Coraz większy odsetek populacji powyżej 50 r.ż. odczuwa dyskomfort związany z zaburzoną pracą stawów. W ostatnich latach ta granica wiekowa przesuwa się niepokojąco coraz niżej, bo więc już czterdziestolatkowie skarżą się na postępujące zmiany. Posiada na to także wpływ styl życia, który ogranicza aktywność ruchową większości ludzi, a również takie problemy, jak otyłość, nieprawidłowa dieta prowadząca do destrukcji tkanek układu ruchu, nadmierne przeciążanie pewnych stawów. Choroba dotyka również stawy rąk, stóp oraz kręgosłupa. Zwyrodnienie kręgosłupa prowadzi do zniszczenia krążków międzykręgowych oraz ich przesuwania, co w efekcie wywołuje ucisk na nerwy, powodując mocny ból oraz upośledzenie funkcji układu nerwowego. Częste zmiany dotyczące okolicy lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa są powodem rwy kulszowej, a patologie w zakresie odcinka szyjnego powinny prowadzić do ucisku na naczynia krwionośne, co objawia się zawrotami głowy, przewlekłymi bólami barku, a także zaburzeniami świadomości. Warto przyznać, że jedynie osoba chora może określić jej potrzeby, i to, czy aby stosowane leczenie może być skuteczne w zmniejszaniu objawów. W ty zakresie potrzebna może być stała oraz ścisła współpraca z lekarzem, celem wyboru właściwej metody oraz kontrolowania przebiegu leczenia. Choroba zwyrodnieniowa stawów oraz kręgosłupa to także najczęstsza przewlekła choroba układu ruchu, która rozwija się powoli, ale w konsekwencji doprowadza do zniszczenia, zniekształcenia oraz upośledzenia funkcji stawów na skutek przeciążeń (mikrourazów), jakim stawy są poddawane każdego dnia. W wielu przypadkach destrukcji struktur układu ruchu dominującą rolę odgrywają procesy autoimmunologiczne, których istotą może być niszczenie własnych komórek (tak może być w RZS). Jednakże najczęstszą przyczyną rozwoju choroby może być po prostu starzenie się organizmu, które u różnych osób daje o sobie znać wcześniej albo później. Najwcześniejsze objawy to także poranna sztywność stawów związana z nagromadzeniem się nadmiernej ilości płynu stawowego w godzinach nocnych. Bo dolegliwość zwykle mija w ciągu kilku godzin po obudzeniu, najczęściej lekceważymy te objawy poprzez długi czas. Dopiero obrzęki oraz zmniejszenie sprawności mobilizuje nas do działania leczniczego, tzn. stosowania leków przeciwbólowych oraz przeciwzapalnych. No oraz główne – stosowanie odpowiedniej profilaktyki może zapobiec tym problemom, a skoro więc już występują, można zmniejszyć ich nasilenie. Kluczem do zapobiegania oraz leczenia może być uregulowanie gospodarki tłuszczowej, a zwłaszcza zachowanie odpowiedniej proporcji między kwasami tłuszczowymi szeregu omega-3 oraz omega-6. Nasza tradycyjna dieta sprzyja zachwianiu równowagi na niekorzyść kwasów omega-3. Taki stan sprzyja nadprodukcji związków powodujących stan zapalny oraz uszkodzenie stawów. Leczenie chorób reumatycznych wymaga prowadzenia różnych zabiegów leczniczych. Są to także masaże lecznicze, ćwiczenia usprawniające, masaże wodne, elektroterapia, ultrasonoterapia, leczenie uzdrowiskowe, terapia zajęciowa oraz inne, alternatywne metody leczenia. Utrzymywanie odpowiedniej wagi (patrz BMI – body mass index) może być najważniejszą rzeczą jaką możesz zrobić. Właściwa masa ciała ogranicza ryzyko nie jedynie zachorowania na ChZS, ale również na dużo innych chorób. Stawy szczególnie obciążane poprzez wagę naszego ciała to także biodra oraz kolana. Szacuje się, że każdy „dodatkowy” kilogram wagi ciała to także około 4 kg obciążenia więcej dla naszych stawów. Zwiększona waga ciała może również powodować nierównomierne rozkładanie się sił w stawie oraz w ów sposób przyspieszać zużywanie chrząstki stawowej. Skoro sam jeden nie radzisz sobie z kontrolą wagi, poproś lekarza by skontaktował Cię z dietetykiem – razem ustalcie odpowiednią dietę. Należy pamiętać, że najgroźniejsza może być nadwaga rozpoczynająca się więc już w wieku dojrzewania. I dlatego należy pilnować również wagi swoich dzieci, tak by w przyszłości ustrzec je przed przykrymi konsekwencjami nadwagi. Leczenie operacyjne polega na korygowaniu wadliwego ustawienia kończyn i przywróceniu zaburzonej równowagi mięśniowej. Postępujące kostnienie mięśni może być chorobą wrodzoną, która polega na tworzeniu się kości w tkankach miękkich narządu ruchu, co prowadzi do ograniczenia ruchomości stawów. Choroba pojawia się we wczesnym dzieciństwie. Objawy najpierw pojawiają się w okolicy szyi oraz tułowia w postaci obrzęków, które w skutek tworzenia się kości w obrębie mięśni, wiązadeł oraz powięzi -twardnieją. W miarę postępu choroby dochodzi do ograniczenia ruchomości kręgosłupa, żeber oraz wielkich stawów, a w krańcowych przypadkach do unieruchomienia chorego. Leczenie posiada na celu stworzenie warunków do pełnego uksztaltowania się stawu, tak, by głowa kości udowej była bardzo dobrze scentrowana w panewce, zaś ta prawidłowo ją pokrywała oraz by nie doszło do przesuwania się głowy ku górze. Wrodzone zwichnięcie biodra polega na samoistnym wysunięciu się głowy kości udowej z panewki stawowej więc już w czasie życia płodowego albo zaraz po urodzeniu. Przyczyną może być przede wszystkim nadmierna wrodzona wiotkość stawu biodrowego i rozluźnienie stawu pod wplywem relaksyny. Piszczel szpotawa czyli choroba Blounta to także charakterystyczne szpotawe wygięcie goleni tuż poniżej szpary stawu kolanowego, z powodu zaburzenia kostnienia oraz wzrostu przyśrodkowej części składowej bliższej nasady kości piszczelowej, przy normalnie rosnącej części składowej bocznej. Zwiększony nacisk na kłykieć przyśrodkowy pogłębia dodatkowo pierwotne zaburzenie wzrostu. Z czasem dochodzi również do niedomogi więzadłowej stawu kolanowego. Kolejnym zespołem wad kości są martwica kości albo chrząstki. Dochodzi do niej na skutek upośledzenia dopływu krwi. Przyczyny niedokrwienia powinny być też różnorodne: predyspozycje wrodzone, przeciążenia oraz mikrourazy , zaburzenia hormonalne, zatory oraz inne. Warto dodać, że w przypadku chorób reumatycznych, ból może być jednym z najbardziej uciążliwych objawów. Może być całkowicie indywidualna sprawą każdego cierpiącego, w jaki sposób reaguje on na ból, jego obecność oraz charakter. Wystąpienie bólu może być nieprzewidywalne. Może on mieć charakter przewlekły, stały albo okresowy, o zmiennym przebiegu, może być też mocny albo słaby. Może znacznie utrudniać codzienne życie, ale może stanowić jedynie niewielki kłopot dla chorego. Czasem wystarczą niewielkie dawki leków oraz zabiegów rehabilitacyjnych, by jego zmniejszyć, niekiedy potrzebne może być bardziej intensywne leczenie. Niektórzy chorzy, z niewielkim uszkodzeniem stawów czują mocny ból, inni, z dużym uszkodzeniem odczuwają ból niewielki. Ból może być też odczuwany w stawach, ale również innych miejscach niezwiązanych bezpośrednio z chorobą. Choroba zwyrodnieniowa stawów to także proces przewlekły, którego przebieg może być modulowany poprzez różne czynniki – m.in. pracę zawodową, dietę, rodzinne predyspozycje. Do niszczenia stawu dochodzi wskutek przewlekłego zapalenia błony maziowej. Destrukcji ulega również warstwa chrzęstna stawu. Konsekwencją postępujących zmian są dolegliwości, które z biegiem czasu stają się coraz bardziej dokuczliwe, aż do momentu, gdy najbanalniejsza czynność oznacza nie lada cierpienie. Zaawansowana choroba niesie ból, ograniczenie ruchomości w stawach – aż do niesprawności chorego wymagającej niejednokrotnie pomocy osób trzecich. Choroba zazwyczaj dotyczy dużych stawów – biodrowych, kolanowych, które są najbardziej obciążane, a to także oznacza – najbardziej narażone na postępujące zwyrodnienia. Dysfunkcja owych stawów zagraża utratą zdolności do chodzenia, które może być przecież jednym z ważniejszych zastosowań układu ruchu. W zaawansowanych przypadkach ratunkiem dla chorych może być wymiana stawów, co staje się zabiegiem ortopedycznym coraz powszechniejszym oraz doskonalszym. Na obecnym poziomie medycyny operacje te z zastosowaniem coraz trwalszych endoprotez dają chorym szansę na powrót do normalnego życia. Pamiętajmy, że by zminimalizować uszkodzenie chrząstki chroń stawy przed urazami, zarówno dużymi jak oraz małymi o dużej powtarzalności (np. podczas pracy – częste klękanie, kucanie albo odmienne ruchy obciążające stan kolanowy. Takie ruchy powinny spowodować także 12-krotny wzrost ryzyka zachorowania na ChZS u kobiet). W przypadku urazu np. kolana stosuj, zgodnie z zaleceniami lekarza, stabilizator. Ogólnie, ból może być rzeczą potrzebną, ponieważ informuje o tym, że w organizmie dzieje się coś tam niedobrego. Niemniej jednak, w przypadku przewlekłych chorób reumatycznych, jego obecność może być pożądana, bo chory więc już wie, co mu dolega, a ból nie przynosi mu żadnych korzyści. I dlatego uzasadnione oraz pożądane może być zwalczanie takiego niepotrzebnego bólu.